بسیاری از اطلاعات اهل قلم و محققین که به صورت یادداشت های پراکنده روی هم جمع میشوند، جز در موارد خاصی، معمولا منتشر نمی شوند و همه آگاهیم که این یادداشت های کوتاه و به اصطلاح روزنوشت، گاهی گره هایی از کار دیگران می گشاید و اگر به موقع منتشر شوند، جنبه اطلاع رسانی بسیار ارزشمندی دارند و سبب همکاری ها و همراهی ها و حد اقل هماهنگی هایی در کارهای پژوهشی میشوند. این مسئله در حوزه پژوهشی علوم مرجع وکتابشناسی و نسخه پژوهی، به شکل روشنتری نمایان است. پراکندگی نسخ خطی و مشکل احصاء نسخه های یک متن و پس از آن مشکل تهیه عکس از این نسخه ها توسط مصحح، مشکل اطلاع از نکته ها و باریک بینی هایی که هر یک از محققان شخصا در مورد برخی نسخ و در شناسایی برخی کتابها دارند، شاید تنها با انتشار این گونه یادداشت ها حل شود.

    بی شک شناسایی همه نسخ خطی در یک حوزه مانند فقه، کلام، فلسفه، تاریخ، ادبیات، عرفان، حدیث و رجال و یا هر حوزه دیگری، جز برای اندکی از بزرگان وادی نسخه شناسی میسور نیست، از جهتی بسیاری از محققان در حوزه پژوهشی خود، بر حسب تلاشی که کرده اند یا به تصادفی، به نسخه های خطی قابل ملاحظه ای دست یافته اند و چه در متن نسخ و چه در برافزوده ها، به نکاتی دست یافته اند. تنها یک اطلاع رسانی مناسب ضروری است تا این نکته ها و این شناسایی های پاره پاره را به هم بپیوندد و یک مرجع تحقیقاتی مناسبی شود برای دریافت این نکته ها و اطلاع از فعالیت های در حال انجام در این زمینه ها.

    حلقه کاتبان، با توجه به این نیاز تأسیس شد و هرچند تا رسیدن به موقعیت یک مرجع قابل ملاحظه در اطلاع رسانی حوزه نسخ خطی، راه درازی پیش روی خود دارد، اما توانسته است در این مدت کوتاه چند ماهه خود، یادداشت های جمعی از علاقمندان و تلاشگران وادی نسخ خطی را منتشر کند و امیدوار است الگوی مناسبی برای اطلاع رسانی هایی از این دست باشد.

    قالب وبلاگ برای چنین سایتی روی اینترنت، مناسب ترین قالبی است که تا کنون در اینترنت طراحی و اجرا شده است. چرا که وبلاگ از طرفی دفتری است که یک محقق می تواند به صورت شخصی و کاملا انفرادی در آن یادداشت های متفرقه خود را ثبت کند و همچنین سلسله یادداشت ها و مقالات منسجمی را در یک دسته بندی خاص طبق سلیقه خود، در آن درج کند و از طرفی با گرفتن پاسخ از طرف خوانندگان، برای هر یادداشت، امکان تعاون و تعامل و یا رد و تصحیح و یا تکمیل یک یادداشت از طرف یک محقق دیگر فراهم میشود.

    اما حلقه کاتبان، مجموعه وبلاگ است و علاوه بر حفظ قالب شخصی و خاص هر نویسنده، امکان ارائه یادداشت های هر یک از نویسندگان را در کنار هم و دسته بندی شده نیز فراهم میکند. به طوری که مراجعه کنندگان به حلقه کاتبان بتوانند همه یادداشت ها را یکجا جستجو یا تورق کنند و تسلسل تاریخی و دسته بندی موضوعی همه یادداشت ها را یکجا دنبال کنند.

    ایده این حلقه پس از مدتها تأمل حاصل شد. اولین بار که به فکر انتشار مقالاتی در این حوزه در اینترنت افتادم وقتی بود که در شبکه بزرگ اینترنت چیزی از این دست به زبان فارسی در اینترنت یافت نمیشد و متأسفانه جز مطالب پراکنده و مسلمی که گه گاه در گوشه ای از یک مقاله ای در موضوع دیگری اشاره شده بود، هیچ به دست نمی آمد. اگر نام یکی از مصححان متون کهن یا پژوهشگران عرصه نسخ خطی يا حتی یکی از محققین ایرانی در هر یک از حوزه های علوم انسانی را در اینترنت جتسجو میکردیم، تقریبا هیچ مطلبی که درباره ایشان یا آثار ایشان یا یادداشتی از ایشان باشد به دست نمی آمد مگر موارد بسیار جزئی در سایت های انگلیسی زبان از بانک های اطلاعاتی دانشگاه ها و مؤسسات غربی. در چنین حالی برای این جانب که هم علاقمند به حوزه پژوهش در نسخ خطی بودم و هم دستی در طراحی سیستم های وب داشتم انگیزه کافی بود برای تأسیس یک سایت با هدف ارائه مقالات برگزیده این حوزه به زبان فارسی در اینترنت. با مشورتی که با بسیاری از محققان واستادان این فن داشتم سایتی با عنوان Persian Culture راه اندازی شد. در این سایت توانستم با مهربانی دیگران که مقالاتشان را در اختیارم قرار دادند، گامی در این راه بردارم. مقالات ارزشمندی در حوزه کتابشناسی و نسخ خطی جمع شد و در کنار آن مقالاتی نیز در موضوع تاریخ، ادبیات و دین منتشر شد. در آن زمان از میان مجلاتی که در ایران منتشر می شوند تنها مجله ای که مقالات خود را در اینترنت منتشر میکرد مجله عربی و وزین تراثنا بود. برای همین انتشار الکترونیکی مجله بخارا و چند مجله دیگر که بعدها بر روی اینترنت عرضه شد، با استقبال بسیار قابل توجهی از سوی خوانندگان مواجه شد. از آن سال یعنی ۱۹۹۹م. تا به امروز بیش از هفت سال نمیگذرد در حالی که در این هفت سال خوشبختانه متون زیادی روی اینترنت به زبان فارسی به صورت جدی عرضه شده است و بسیاری از مجلات و نشریات پژوهشی مقالات خود را در اینترنت ارائه کرده اند و حرکت های قابل ملاحظه ای در سایت های فارسی داخل و خارج از ایران برای ارائه جدی پژوهش های حوزه فرهنگ و علوم مرجع انجام شده است.

    حلقه کاتبان از نوروز ۱۳۸۵ فعالیت خود را آغاز کرد. در این مدت کوتاهی که از تأسیس حلقه کاتبان میگذرد، آقایان علامه سید محمدرضا حسینی جلالی، استاد عبدالستار الحسنی، سید محسن موسوی، دکتر عارف نوشاهی، علی صدرایی خویی، حسن انصاری، دکتر محسن جعفری مذهب، خانم حوریه سعیدی، آقای عمادالدین شیخ الحکمایی، محمد آصف فکرت، محمد قنبری، حسین متقی، علی دهباشی، خسرو ناقد، یونس کرامتی، سید محمد حسین حکیم، ابوالفضل حافظیان بابلی و علی بهرامیان یادداشت های خود را در حلقه کاتبان منتشر کردند و ما را همراهی کردند.

    در کنار این یادداشت ها امکانات جانبی دیگر همچون امکان ارسال عکس از نسخ خطی، شخصیت ها، کتابخانه ها و... نیز به کوشش آقای سید محسن حائری فراهم شد، تا نویسندگان حلقه کاتبان بتوانند عکس ها و اسنادی را که خود در دسترس دارند نیز در همین سایت ارائه کنند.

    اینجا از همه محققان و پژوهشگران حوزه کتابشناسی و نسخ خطی، دعوت میشود که با اختصاص یک وبلاگ شخصی به خود، یادداشت های خود را در حلقه كاتبان منتشر كنند. ما برای ارائه بهتر این یادداشت ها چه در زمینه کارهای ابتدایی برای درج یادداشت ها و چه در طراحی گرافیکی صفحات اینترنتی و یا برنامه نویسی های خاص برای وبلاگ ها آنچه در توان داریم، در اختیار محققان قرار میدهیم و هر راهکاری را برای اطلاع رسانی مناسب، طبق ذوق و سلیقه صاحبان یادداشت ها فعالیت خود را ادامه میدهیم. باشد تا گامی برای رسیدن به اهداف پژوهشی محققان حوزه فرهنگ ایران و اسلام باشد.

آدرس پستی: قم ـ صندوق پستی: ۵۵۶ – ۳۷۱۸۵
پست الکترونیک: info@kateban.com
تلفن: +۹۸ ۹۱۲ ۷۴۶ ۹۰۰۵