دستنویسهای آثار شیخ طوسی در کتابخانه مرکزی آستان قدس
عبدالله غفرانی
چکیده
در این نوشته، دستنویسهای آثار شیخ طوسی که در کتابخانه مرکزی آستان قدس
رضوی نگهداری میشوند و نیز نگارشهای پیرامونی آنهاـ اعم از ترجمه،
تلخیص و گزاره، معرفی شدهاند.
کلیدواژهها: شیخ طوسی، دستنویسهای کامل شیخ طوسی، دستنویسهای ناقص شیخ طوسی، کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی
اشاره
شیخ ابوجعفر محمدبن حسن بن علی طوسی از بزرگترین دانشمندان شیعة امامیه،
زبانزد خاص و عام، و پیوسته در ادوار گوناگون مورد احترام بوده است.
بزرگان اسلامی به سبب جامعیت و چیرهدستی وی در تفسیر، حدیث، ادب، فقه و
تاریخ، از او به عنوان «شیخ الطائفه» تشیّع یاد میکنند و وی را
بنیانگذار و عاملِ پیدایی و شکلگیری مکتب علمیِ نجف میشناسند.
شیخ طوسی در سال 385 ه .ق. ظاهراً در شهر توس چشم به جهان گشود و پس از
گذران بیست و سه سال از زندگی خود، راهی بغداد پایتخت اسلامی و مهد علمی
آن دوران شد و از محضر دانشیان شیعی آن دیار یعنی شیخ مفید (درگذشتة 413
ه .ق.) و پس از آن سیّد شریف مرتضی عَلَمالهدی (درگذشتة 436 ه .ق.)
استفادههای وافر نمود.
شیخ، بعد از مرگ شریف مرتضی بر مسند علمی او تکیه زد و تا سال 448 ه .ق.
در شهر بغداد بسر برد، ولی پس از آن به علت رخدادهای شیعهستیزانة اجتماعی
و نیز به خاطر پایانیابی حکومت آل بویه و تسلّط سلجوقیان بر شهر بغداد،
ناگزیر به شهرستان نجف
ـ خاکجای امیر مؤمنان علی علیهالسلامـ روی آورد و باقیماندة عمر خویش را
در همانجا به خدمات علمی مشغول گشت. سرانجام در سال 460 ه .ق. دیده از
دنیا برگرفت و درخانة خود به خاک سپرده شد.
آثار علمی که از شیخ طوسی برجای مانده، عموماً هر یک در نوع خود بینظیر
محسوب شده و در همان رشته الگوی دانشمندان بعدی و در پیشارویِ آنان قرار
گرفته است. برای افتخار و بالیدن و نیز به منظور اعتلای کارنامة فرهنگی
شیخ همین بسنده است که دو کتاب «تهذیب الأحکام» و «الاستبصار» او در شمار
کتابهای چهارگانة اوّلیة شیعه قرار گرفته است.
در این نوشته، دستنویسهای آثار شیخطوسی که در کتابخانة مرکزی و مرکز
اسناد آستان قدس رضوی نگهداری میشوند و نیز نگارشهای پیرامونی آنها ـ
اعمّ از ترجمه، تلخیص و گزاره ـ معرّفی خواهند شد. لازم به یادآوری است
که شمار قابل توجهی از دستنویسهای مزبور، کمیاب هستند و از نفاست و قدمت
ویژهای برخوردارند و در نوع خود منحصر به فرد میباشند.
اختیار معرفهالرجال
شماره[2] 23929، نسخ، 1036 ه .ق. 252 برگ، وقفی فخرالدین صدر عاملی.
شماره 3638، نسخ شمسالدین گیلانی در 1034 ه .ق. 218 برگ.
الاستبصار
دستنویسهای کامل
شماره 16635، نسخ، 1263 ه .ق. 341 برگ.
شماره 1908، نسخ محمّد حسین نوری در 1074 ه .ق. 402 برگ.
شماره 16924، نسخ علیبنمحمّد عیسی مرعشیشوشتری در 1057 ه .ق. 259 برگ.
شماره 25669، نسخ زینالعابدین رازانی در 1075 ه .ق. محشّی، 414 برگ.
شماره 1906، نسخ محمّد بن محمود اردکانی در 1074 ه .ق. 299 برگ.
شماره 16925، نسخ لطفالله بن عبدالله شریف در 1051 ه .ق. محشّی با انواع بلاغ.
شماره 14036، نسخ حسینبنعیسیحوری در989 ه .ق. با حواشی و نشانی سه نوع بلاغ.
شماره 6671، شیخ محمّد جزائری در 1044 ه .ق. 362 برگ.
شماره 6811، نسخة نفیس و محشّی، 485 برگ.
شماره 6579، نسخ، 473 برگ.
شماره 1907، نسخ عبدالعلی بن محمد علی حلّی در 1041 ه .ق. 248 برگ.
شماره 25255، نسخ خفی، سدة 12 ه .ق. 376 برگ.
شماره 14946، نسخ شمس الدین محمّد حسینی در 1073 ه .ق. 293 برگ.
شماره 25222، نسخ خفی، 264 برگ.
شماره 15084، نسخ محمّد سالمبن محمد شریف خوانساری در 1071 ه .ق. 319 برگ.
شماره 15253، نسخ محمدباقر حسینی رضوی در 1068 ه .ق. با نشانی بلاغ.
شماره 21388، نسخ عبدالعظیم مهدوی در 1091 ه .ق. 393 برگ.
شماره 20151، نسخ، 509 برگ.
شماره 20434، نسخ، 382 برگ.
شماره 20286، نسخ عبدالوهّاب در 1112 ه .ق. 457 برگ.
شماره 20602، نسخ شعبان 1122 ه .ق. 371 برگ.
شماره 6155، نسخ خفی اسد بن حسن بیک تربتی در 1082 ه .ق. 485 برگ.
شماره 20555، نسخ علی بن حسین مشهدی در 1071 ه .ق. 435 برگ.
شماره 16928، نسخ مهدیبن میرحبیبالله بندرآبادی در1050 ه .ق. محشّی، 478 برگ.
شماره 21223، نسخ 1042 ه .ق. 336 برگ.
شماره 1910، نسخ 1070 ه .ق. 371 برگ.
شماره 11573، نسخ 1074 ه .ق. با حواشی و نشانی بلاغ، 323 برگ.
شماره 11577، نسخ محمّدمهدیبن سلطانحسین خوانساری در 1119 ه .ق. 237 برگ.
شماره 18065، نسخ سدة 11 و 12 ه .ق. 379 برگ.
شماره 1911، نسخ، وقفی نادرشاه افشار.
شماره 21043، نسخ 1067 ه .ق. 245 برگ.
شماره 1570، نسخ 1086 ه .ق. 436 برگ.
شماره 12982، نسخ مرادبن محمّد مهدی قاینی در 1105 ه .ق. 246 برگ.
شماره 13050، نسخ محمّد بن قوامالدین لیثی در 981 ه .ق. محشّی، 196 برگ.
شماره 1568، نسخ، وقفی نادرشاه افشار، 311 برگ.
شماره 1569، نسخ لطفاللهبنعبدالله در سدة11 ه .ق.368 برگ، وقف در1166ه .ق.
شماره 9062، توسّط عبدالاول بن ابراهیم گیلانی در سدة 11 ه .ق. تصحیح و مقابله شده است.
شماره 13104، نسخ خفی محمّدبن مظفّرقزوینی در 1022 ه .ق. در کوش مغان، محشّی.
شماره 11174، نسخ صالح بن ابراهیم در 1075 ه .ق. محشّی، 327 برگ.
شماره 1909، نسخ حسین بن منصور سبزواری در 1092 ه .ق. 458 برگ.
شماره 13448، نسخ صالح بن ابراهیم حمیری در سدة 11 ه .ق. محشّی، 545 برگ.
شماره 1905، نسخ سدة 11 ه .ق. 386 برگ.
شماره 10595، نسخ صالح بن محمّد حسین ترشیزی در 1120 ه .ق. 388 برگ.
دستنویسهای ناقص
شماره 15943، از آغاز افتاده، نسخ خوش علیبن شمس الدین شولستانی در سدة 11 ه .ق. محشّی، 400 برگ.
شماره 16926، از کتاب زکاة تا پایان، نسخ 1035 ه .ق. با نشانی بلاغ و مقابله.
شماره 14038، از آغاز افتاده، نسخ علیبن قوامالدین لیثی در 981 ه .ق. 209 برگ.
شماره 26879، از کتاب صلاة تا پایان، نسخ کهن خفی، نسخة نفیس.
شماره 20478، از کتاب زکاة تا آخر، 122 برگ.
شماره 25138، از آغاز تا پایان جزءسوم، نسخ قاسمبنابراهیممشهدی در1210ه .ق.
شماره 13103، از آغاز تا پایان جزء دوم، 225 برگ.
شماره 13102، از آغاز و انجام افتاده، با حواشی ونشانی بلاغ، 352 برگ.
شماره 13326، از کتاب جهاد تا میانه، 224 برگ.
شماره 13633، از آغاز افتاده، نسخ 1077 ه .ق. 424 برگ.
شماره 7429، تا آغاز کتاب زکاة، نسخة نفیس، 323 برگ.
شماره 11258، از انجام افتاده، نسخ درویش علی بن شمس الدین در سدة 12 ه .ق. 265 برگ، محشّی.
شماره 1571، از انجام افتاده، 239 برگ، در سال 1084 ه .ق. وقف گردیده است.
شماره 11288، از انجام افتاده، 367 برگ.
شماره 26709، از آغاز تا پایان کتاب خمس، نسخ خفی 1067 ه .ق. 176 برگ.
شماره 13051، از آغاز افتاده، نسخ محمّد باقر استرآبادی در 1015 ه .ق.
در مکّة مکرّمه، با حواشی و دارای اجازه از محمّد بن حسن بن زینالدین
عاملی سبط شهید الثانی به کاتب، 291 برگ.
شماره 7430، از میانة کتاب طهارت تا آخر، 358 برگ.
شماره 11344، از آغاز تا پایان کتاب صوم، نسخ 1067 ه .ق. 248 برگ.
شماره 18010، از انجام افتاده، محشّی، 336 برگ.
شماره 1912، از میانة کتاب حجّ تا انجام، نسخ حکمت علی بن بهزاد ایزد خواستی در 1126 ه .ق. 218 برگ.
شماره 16930،از آغاز افتاده، نسخ 1074 ه .ق. 380 برگ.
شماره 16927، از کتاب زکاة تا پایان، نسخ محمّدیوسف در1098 ه .ق. 318 برگ.
شماره 21401، از آغاز تا پایان جزء دوم، 284 برگ.
شماره 14891، از آغاز و انجام افتاده، 157 برگ.
شماره 26521، از آغاز افتاده، 281 برگ.
شماره 14037، از انجام افتاده، 325 برگ.
شماره 14214، از آغاز و انجام افتاده، 306 برگ.
شماره 14249، از آغاز افتاده، نسخ علی بن نورالدین در 1128 ه .ق.
شماره 20577، از کتاب جهاد تا پایان، نسخ 1059 ه .ق. 267 برگ.
شماره 16926، از انجام افتاده، نسخة مصحّح، 336 برگ.
شماره 25913، از انجام افتاده، 211 برگ.
شماره 25280، از کتاب جهاد تا پایان، نسخ 1120 ه .ق. در سپاهان.
گزارهها
استقصاء الاعتبار فی شرح الاستبصار
شارح: محمّدبن حسن سبط شهید الثانی (درگذشتة 1030 ه .ق)
شماره 22309، از آغاز افتاده، نسخ روحالله بن هدایةالله قهپائی در 1031 ه .ق. 116 برگ.
کشف الاسرار فی شرح الاستبصار
شارح: سید نعمةالله جزائری (درگذشتة 1173 ه .ق)
شماره 20370، نسخ علی بن محمّد علی خوانساری در سدة 13 ه .ق.
مناهج الاخبار فی شرح الاستبصار
شارح: احمد بن زینالعابدین قمی (سدة یازدهم)
شماره 2161، جزء سوم، نسخ در روزگار شارح.
الاقتصاد
شماره 20891، نسخ 1236 ه .ق.
شماره 14165، بخشی از کتاب است، 48 برگ.
شماره 18659، اندکی از آغاز افتاده، نسخ 1080 ه .ق. 202 برگ.
شماره 20942، بخشی از کتاب است، نستعلیق 1346 ه .ق. 17 برگ.
الامالی
شماره 16969، نسخ علیبن یوسف در 944 ه .ق. 268 برگ، نسخة نفیس.
شماره 16971، نستعلیق عبدالملک حسینی بروجنی در 1044 ه .ق. 257 برگ.
شماره 1583، نستعلیق، 129 برگ، نسخة نفیس، در سدة دهم هجری توسّط خواجه شیر احمد وقف گردیده است.
شماره 9711، از انجام مقداری افتاده، نسخ سدة 11 ه .ق. 411 برگ.
شماره 21412، از انجام مقداری افتاده، نسخ سدة 12 ه .ق. 180 برگ.
شماره 11429، از آغاز و انجام افتاده، نسخ، 72 برگ.
الایجاز فی الفرائض
شماره 6039، نسخ خفی، نسخة نفیس.
شماره 2749، نسخ سدة 12 ه .ق. 30 برگ.
التبیان فی تفسیر القرآن
شماره 11559، نسخ خفی، 1330 ه .ق. در کربلا.
شماره 12727، از سورة یوسف تا میانه، نسخ ابوالحسن طبسی در1084 ه .ق. 387 برگ.
شماره 11611، جلد نخست، نسخ سدة 13 ه .ق. 250 برگ.
شماره 11613، جلد دوم، نسخ مؤیّد الاطباء در سدة 13 ه .ق. 194 برگ.
شماره 11561، جلد سوم، نسخ مؤیّد الاطباء در 1332 ه .ق. در کربلا، 225 برگ.
تلخیص الشافی
شماره 10018، نسخ و نستعلیق، 255 برگ.
شماره 13031، از آغاز افتاده، نسخ علیرضابن میرعبدالفتّاح حسینی در 1092 ه .ق. 225 برگ.
شماره 17769، از انجام افتاده، نسخ سدة 12 ه .ق. 274 برگ.
شماره 15647، از انجام افتاده، نسخ سدة 12 ه .ق. 305 برگ.
شماره 17035، با افتادگی، نسخ 1107 ه .ق. 206 برگ.
تمهید الاصول
شماره 54، از انجام افتاده، نسخکهن، نسخة بسیارعتیق و ارزشمند که در1067 ه .ق. توسط ابنخاتون عاملی وقف گردیده است.
تهذیب الاحکام
دستنویسهای کامل
شماره 7531، نسخ بدیعالزمان یزدی در 1057 ه .ق.
شماره 8166، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره 11674، نسخ محمّد صائم رازی در سدة 11 ه .ق.
شماره 1643، نستعلیق محمّد شفیع در 1060 ه .ق. در مشهد.
شماره 13808، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره 25269، نسخ خفی سدة 11 ه .ق.
شماره 12895، نسخ علی بیک طالقانی در 1078 ه .ق.
شماره 1641، نسخ ابوالحسن کاشی در شیراز در 1020 ه .ق.
شماره 1642، نسخ رضوانالله در 1037 ه .ق.
شماره 1639، نسخ محمد بن شهاب جزری در سدة 10 ه .ق.
شماره 1637، نسخ 1157 ه .ق.
شماره 1638، نسخ عینالقضاة در 978 ه .ق.
شماره1950، نسخ سدة 11 ه .ق.
شماره 18064، نسخ 1113 ه .ق.
شماره 20553، نسخ حیدربن عبدالعزیز شوشتری در 1062 ه .ق.
شماره 6105، نسخ حسین بن شمسالدین در 985 ه .ق. و در پایان اجازهای به خطّ شیخ بهائی برای علی رضا تبریزی مشهود است.
شماره 20248، نسخ 1234 ه .ق.
شماره 24544، نسخ خفی 1057 ه .ق.
شماره 20253، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره 1960، نسخ خفی 1112 ه .ق. محشّی، 409 برگ.
شماره 17195، نسخ 1072 ه .ق. 459 برگ.
شماره 20163، نسخ 1211 ه .ق. 503 برگ.
شماره 20467، نسخ 1082 ه .ق.
دستنویسهای ناقص
شماره 6673، از انجام افتاده، نسخ سدة 11 ه .ق. 460 برگ.
شماره 1644، از انجام افتاده، نسخ.
شماره 13809، از انجام افتاده، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره 15351، از آغاز افتاده، نسخ محمد جعفر بن غضنفر در 1073 ه .ق.
شماره 9038، تا آغاز کتاب حجّ، نسخ.
شماره 9071، تا کتاب جهاد، نسخ حسن بن علی کوهزردی در سدة 11 ه .ق.
شماره 9073، تا پایان کتاب تجارت، نسخ عبدالله جوازی، در1039 ه .ق. در مشهد.
شماره 9072، از کتاب حجّ تا انجام، نسخ عبدالله جوازی در 1037 ه .ق. در مشهد.
شماره 7534، تا کتاب زکاة، نسخ فاضل قمی در 1108 ه .ق.
شماره 7533، از آغاز افتاده، نسخ محمّد علی استرآبادی در 1055 ه .ق.
شماره 1970، از کتاب حجّ تا انجام، نسخ فخرالدین احمد در سدة 11 ه .ق.
شماره 1971، کتاب دیات، نسخ محمّد بن حسن در 1095 ه .ق.
شماره 11322، کتاب زکاة، نسخ سدة 11 ه .ق.
شماره 11833، از کتاب جهاد تا پایان، استکتاب جمالالدین پیرمحمّد اردستانی.
شماره 1964، از کتاب زکاة تا انجام، نستعلیق 1017 ه .ق.
شماره 1965، از آغاز تا میانه، نستعلیق پیش از سدة 10 ه .ق. نسخة نفیس.
شماره 24614، از آغاز تا کتاب جهاد، نسخ خوش خفی در سدة 12 ه .ق.
شماره1640، از آغاز و انجام افتاده، نسخ.
شماره 7084، از کتاب زکاة تا آخر، نستعلیق شکسته 1202 ه .ق.
شماره 1969، از کتاب زکاة تا پایان جزء4، نسخ جلالالدینلاهیجی در سدة11 ه .ق.
شماره 9818، کتاب مزار، نسخ معینالدین علی در 1029 ه .ق.
شماره 26965، از آغاز و انجام افتاده، نسخة خراب شده.
شماره 1973، کتاب الایمان و الاقسام تا آخر، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره11180، از انجام افتاده، نسخ.
شماره11170، از کتاب زکاة تا انجام، نسخ محمّدکاظم رازی در سدة 11 ه .ق.
شماره 1962، تا آخر مزار، نسخ شیرعلی در 1101 ه .ق. نسخة نفیس.
شماره 1961، تا پایان کتاب زکاة، نسخ محمّد نیکنامی در 1064 ه .ق.
شماره 1957، تا میانه، نسخ عبدالعلی بن محمّد در تهران در 1018 ه .ق.
شماره 1958، از میانه تا آخر، نسخ عبدالعلی بن محمّد در تهران در 1018 ه .ق.
شماره 1967، تا آغاز جزء دوم، نسخ عبدالباقی مشهدی در 1098 ه .ق.
شماره 1966، تا پایان جزء یکم، نسخ ناصربن محمّد در 989 ه .ق.
شماره 1963، کتاب صلاة، نسخ 1091 ه .ق.
شماره 17051، از میانه تا زیارات، نستعلیق سدة دوازدهم ه .ق. 313 برگ.
شماره 17052، از زکات تا آخر، نسخ محمّد فاضل مشهدی در 1092 ه .ق.
شماره 20565، از کتاب جهاد تا آخر، نسخ نعمةالله حسینی در سدة 10 ه .ق.
شماره 24516، از آغاز و انجام افتاده، نسخ محمّد مقیم شجاعی در 1029 ه .ق.
شماره 24562، از کتاب زکاة تا انجام، نسخ 1055 ه .ق.
شماره 20642، تا آغاز کتاب صوم، نسخ سدة 11 ه .ق.
شماره 21187، از کتاب جهاد تا انجام، نسخ 1069 ه .ق.
شماره 21183، از کتاب جهاد تا انجام، نسخ احمد حسینی در 965 ه .ق.
شماره 5684، از کتاب الزیارات تا انجام، نسخ، در سال 977 ه .ق. توسط
محمدبن فتحالله حسینی مرعشی مقابله گردیده است، نفیس و ارزشمند.
شماره 21329، از آغاز و انجام افتاده، نسخ، 241 برگ.
شماره 17055، از آغاز افتاده تا پایان مزار، نسخ 1076 ه .ق.
شماره 17048، از میانه تا پایان، نسخ سدة 12 ه .ق. 458 برگ.
شماره 17049، از کتاب زکاة تا پایان جزء 4، نسخ شمسالدین محمّدبن حسن جامعی عاملی در 1074 ه .ق.
شماره 17045، از آغاز افتاده، نسخ قاسم بن علیشاه سبزواری در 1123 ه .ق.
شماره 17046، از آغاز افتاده تا کتاب حج، نسخ احمد نیشابوری در 1097 ه .ق.
شماره 17053، از آغاز افتاده تا آغاز کتاب تجارت، نسخ مرتضی حسینی در 1045 ه.ق.
شماره 17054، از صید و ذباحة تا انجام، نسخ 1086 ه .ق.
شماره 20399، از کتاب نکاح تا انجام، نسخ 1041 ه .ق.
شماره 20250، از کتاب الدیون تا انجام، نسخ 1027 ه .ق. 262 برگ.
شماره 1959، از آغاز تا پایان جزء سوم، نسخ خفی سدة 11 ه .ق
شماره 15985، از کتاب الدیون تا انجام، نسخ 1080 ه .ق.
شماره 20264، کتاب المزار، نسخ محمد تقی بندار شهمیرزادی در سدة 11 ه .ق.
شماره 21430، از آغاز تا پایان زکاة، نسخ 1060 و 379 برگ.
شماره 27115، از آغاز و انجام افتاده، نسخ خفی و خوش.
شماره 20125، از مزار تا انجام، نسخ صفایی خوانساری در سدة 14 ه .ق. 300 برگ.
شماره 20187، از نکاح تا انجام، نسخ قاسم طبیب منتظری در 1050 ه .ق.
گزارهها
تنبیه الاریب و تذکرة اللبیب
شارح: سیّد هاشم حسینی بحرانی (درگذشتة 1107 ه .ق)
شماره 13151، از آغاز و انجام افتاده، نسخ سدة 12 ه .ق. 182 برگ.
ملاذ الأخیار
شارح: محمّد باقر بن محمّد تقی مجلسی (درگذشتة 1111 ه .ق)
شماره 20447، از انجام افتاده، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره 9268، بخشی از کتاب است، نسخ سدة 13 ه .ق. 126 برگ.
حاشیةتهذیب الاحکام
شارح: آقا جمال خوانساری (درگذشتة 1125 ه .ق)
شماره 21391، از انجام افتاده، نسخ، 219 برگ.
حاشیةتهذیب الاحکام
شارح: محمدبن حسن عاملی سبط شهید ثانی.
شماره 7574، کامل، نسخ عبدالحسین در سدة 11 ه .ق. 164 برگ.
شماره 1999، کامل، نسخ محمّد قاسم عیناثی در 1060 ه .ق. 269 برگ، نسخة نفیس.
شماره 14770، کامل، نسخ عبدالعلی در 1025 ه .ق، 128 برگ.
الجُمَل و العُقود
شماره 2450، نسخ 975 ه .ق. 35 برگ.
شماره 7553، نسخ 1061 ه .ق. 148 برگ.
شماره 8280 ، نسخ سدة 11 و 12 ه .ق.
شماره 9811، نسخ هادی بن عبدالکافی در 1231 ه .ق.
شماره 20889، نسخ امیر خراسانی در 1236 ه .ق.
شماره 21507، نسخ سدة 12 ه .ق.
الخِلاف
شماره 2736، از کتاب احیاءالموات تا نیمه، نسخ جعفر خوانساری در 1231 ه .ق.
شماره 2392، قسمتی از کتاب، نسخ کهن، در 1067 ه .ق توسّط ابن خاتون عاملی وقف گردیده است، نسخة نفیس.
شماره 24375، از کتاب احیاءالموات تا میانة کتاب لعان، نسخ خفی، نسخة کپکزده و کرمخورده.
شماره 21368، قسمتی از کتاب، نسخ، 331 برگ.
شماره 20332، از آغاز تا میانه، نسخ سدة 12 ه .ق. 406 برگ.
الرجال
شماره 3610، نسخ محمد عاملی در 1012 ه .ق. 135 برگ.
شماره 19980، نسخ احمد بن محمّد رضا صفایی خوانساری در 1330 ه .ق.
شماره 3611، نستعلیق سدة 10 ه .ق. نسخة نفیس.
ترتیب الرجال
مرتِّب: عنایتالله بن علی قهپایی (سدة 11 ه .ق)
شماره 17640، نسخ، 106 برگ.
شرح مختصر الاُصول
شماره13209، نسخ، 121 برگ.
تذکّر: در صحّتِ انتساب این اثر به طوسی تردید است.
عُدّة الاُصول
شماره 2917، نسخ شمس بن سلیمان طالقانی در 1080 ه .ق.
شماره 6913، نسخ محمد سعید در 1232 ه .ق.
شماره 3003، نسخ 1050 ه .ق
شماره 2916، نسخ عبدالصمد بن عبدالله در 518 ه .ق. 205 برگ، نسخة عتیق و نفیس.
شماره 2915، نسخ عبدالصمد خلخالی در سدة 12 ه .ق.
شماره 2913، نستعلیق کمال الدین محمد در 1090 ه .ق.
شماره 2914، از انجام افتاده، نسخ، نسخة نسبتاً نفیس.
شماره 2912، نسخ، توسّط نادرشاه افشار وقف گردیده است.
شماره8497 ، نسخ جواد حسینی بافقی در 1072 ه .ق.
شماره 21661، نسخ محمّد هاشم بن محمد علی نیشابوری در 1095 ه .ق.
گزارهها
تحفة العقول فی شرح عدّة الاصول
شارح: خضر بن اسماعیل اشرفی مازندرانی (درگذشتة 1337 ه .ق)
شماره 16960، نسخ تحریری شارح، 291 برگ.
حاشیةعدّة الاصول
محشّی: مولی خلیل بن غازی قزوینی (درگذشتة 1089 ه .ق)
شماره 6941، نستعلیق سدة 12 ه .ق.
شماره 20027، نسخ 1366 ه .ق. 150 برگ.
شماره 19640، نسخ محمد باقر بن علی رضا در 1122 ه .ق. 225 برگ.
شماره 14606، نسخ 1083 ه .ق. 258 برگ.
شماره 6588، نسخ، از انجام افتاده.
شماره 2886، نسخ 1124 ه .ق. توسط نادرشاه افشار وقف گردیده است.
شماره 16115، نسخ، 134 برگ.
شماره 20426، نسخ، جلد نخست، 117 برگ.
شماره 17300، نسخ 1061 ه .ق. 290 برگ.
شماره 15872، نسخ، از انجام افتاده، 108 برگ.
شماره 2977، نستعلیق، نسخة نفیس.
الغیبة
شماره 1755، نسخ 1089 ه .ق.
شماره 2090، نستعلیق محمد معروف در 1074 ه .ق در مشهد.
شماره 14382، نسخ، از انجام افتاده، 136 برگ.
الفهرست
شماره 19979، نستعلیق احمد صفایی خوانساری در 1322 ه .ق.
المبسوط
شماره 21371، نستعلیق سدة 12 ه .ق.
شماره 19663، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره 15774، کامل، نسخ محمد رضا بن محمد کاظم موسوی در 1267 ه .ق.
شماره 20149، از کتاب صید و ذباحة تا آخر، نسخ احمد جرفادقانی در1233 ه .ق.
شماره 20389، از کتاب نفقات تا انجام، نسخ 1244 ه .ق.
شماره 21180، از کتاب مساقات تا انجام، نسخ علیبنابراهیماشتهاردی در1231 ه .ق.
شماره 21569، از کتاب بیع تا میانه، نستعلیق سدة 12 ه .ق.
شماره 20097، از کتاب مساقات تا انجام عتق، نسخ و نستعلیق، 209 برگ.
شماره 20090، از کتاب صید و ذباحة تا انجام، نسخ، 202 برگ.
شماره 2602، از کتاب مساقات تا میانه، نسخ کهن، در سال 1037 ه .ق. توسط امیر جبرئیل وقف گردیده است، نسخة نفیس، 180 برگ.
شماره 22104، از انجام افتاده، مختلف الخطوط، 281 برگ.
شماره 2600، از کتاب ارتداد تا میانه، نسخ 916 ه .ق. 83 برگ.
شماره 2601، از آغاز و انجام افتاده، نسخ احمد بن محمد در 679 ه .ق. 152 برگ، توسط امیر جبرئیل وقف گردیده است، نسخة عتیق و نفیس.
شماره 20357، بخشی از کتاب، نسخ علی بن قوامالدین لیثی در 976 ه .ق. 118 برگ.
مختصر مصباح المتهجّد یا المصباح الصغیر
شماره 25492، نسخ خفی حسن بن عبّاس در سدة 12 ه .ق.
شماره 3412، نسخ، 288 برگ.
شماره 13986، افتادگی دارد، نستعلیق سدة 10 ه .ق.
شماره 6106، نسخ خفی سدة 11 ه .ق.
شماره 3415، نسخ و نستعلیق 1333 ه .ق.
شماره 9607، نسخ سلیمان بن علی مزرعی در سدة 6 ه .ق نسخة عتیق و بسیار نفیس، با نشانی بلاغ.
المسائل الحائریة
شماره 20637، نستعلیق احمد صفایی خوانساری در 1321 ه .ق، 22 برگ.
المسائل الکلامیة یا ثلاثون مسألة فی معرفةالله
شماره 891، نسخ فرجالله بن عبدالله در 1097 ه .ق. 17 برگ.
شماره 13378، نسخ محمد علی در سدة 12 ه .ق. 85 برگ.
شماره 7893، نسخ ربیعالاول 1116 ه .ق.
شماره 13701، نستعلیق 1298 ه .ق. 80 برگ.
مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد
شماره 8822 ، نسخ عبدالجبّار بن علی نقّاش رازی در 520 ه .ق. در مشهد مقدس رضوی، 280 برگ، نسخة عتیق و بسیار نفیس.
شماره 3247، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره 24998، نسخ خفی محمد مهدی در 1099 ه .ق.
شماره 3245، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره 3246، نسخ علاءالدین در 980 ه .ق. در مشهد.
شماره 7952 و 7953، نسخ محمد مقیم در 1059 و 1060 ه .ق.
شماره 7954، نسخ سدة 12 ه .ق
شماره 21188، نسخ محمد کاظم بن علی ازناوی در 1085 ه .ق.
شماره 21079، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره 20557، نسخ 1251 ه .ق.
شماره 21436، نسخ 932 ه .ق.
شماره 15393، نسخ محمد علی طبسی در 1069 ه .ق.
شماره 3418، نسخ سدة 12 ه .ق.
شماره 3248، نسخ سدة 13 ه .ق ، 571 برگ.
شماره 3420، نسخ محمد علی بیات در 1113 ه .ق.
شماره 16116، از انجام افتاده، نسخ سدة 12 ه .ق. 202 برگ.
شماره 6231، از آغاز و انجام افتاده، نسخ خفی.
شماره 26573، ناقص، نسخة کپکزده.
شماره 3243، ناقص، نسخ سدة 11 ه .ق.
شماره 13968، ناقص، نسخ سدة 11 ه .ق.
شماره 3244، ناقص، نسخ سدة 10 ه .ق.
نگارشهای پیرامونی
اختیار المصباح
مْلخّص: علی بن حسّان قرشی مشهور به ابن باقی (سدة 7 ه .ق)
شماره 14137، نسخ، 234 برگ.
شماره 3303، نسخ محمد شفیع مروزی در 1093 ه .ق در سپاهان، 191 برگ.
منهاج الصّلاح فی اختصار المصباح
از: علّامه حلّی
شماره 3288، نسخ سدة 11 ه .ق.
شماره 20727، نسخ محمد هادی بن علی بیک بهبهانی در 1137 ه .ق در سپاهان
النهایة فی مجرّد الفقه و الفتاوی
شماره 11750، نسخ 1079 ه .ق با نشانی بلاغ و تصحیح.
شماره 8057 ، از انجام افتاده، نسخ، 269 برگ.
شماره 2660، نسخ 985 ه .ق. در حیدرآباد دکن.
شماره 17581، نسخ یحیی بن احمد در 568 ه .ق، نسخة عتیق و بسیار نفیس.
شماره 2664، نسخ سدة 10 ه .ق در بیجاپور.
ترجمة النهایة
از: مترجمی ناشناخته
شماره 16228، نسخ علیاکبربن سلطان محمد در 1313 ه .ق. 307 برگ.
1. محقق و مصحّح نسخ خطی
1. شمارة ثبت و نگهداری نسخه در مخزن خطّی کتابخان
منبع: نشریه کتابداری و اطلاعرسانی، 24 - شماره چهارم، جلد 6