جناب استاد انصاری در یادداشت اخیرشان، به رجال کشی، نسخه‌های خطی آن و نامه علامه قزوینی در این خصوص اشاره نموده‌اند.
در نامه مورد اشاره استاد انصاری ، علامه قزوینی علاوه بر این که از تملک نسخه‌ای از رجال کشی مورخ به سال 602 (شامل باب‌های چهارم تا هفتم ـ در تصرف شیخ حسن صاحب معالم و کتابت شده و مقابله شده با نسخه منقول از نسخه اصل) خبر می‌دهد، به نقل از فهرست ریو (1)، به نسخه‌‌ای هم محفوظ در موزه بریتانیا اشاره می‌کند که ناقص بوده و شامل باب‌های اول تا چهارم است .(2)
1. حضرت استاد محمدحسین جلالی هم در فهرس‌التراث به 2 نسخه از رجال کشی متعلق به موزه بریتانیا اشاره کرده‌اند، با این عبارات:
« و نسخة من الکتاب فی المتحف البریطانی برقم ،OR -3548 صوّرتها، مکتوب علیه بخط مغایر «اختیار شیخ طوسی» و نسخة من اختیار الرجال غیر مؤرخة ظاهرا و ناقصة الأوّل و الآخر فی مکتبة المتحف البریطانی، أولها: فقال عمار:
لا یستوی من یعمر المساجدا یظل فیها راکعا و ساجدا

و تنتهی بأصحاب الرضا علیه السّلام و عدد صفحاتها: 188 صفحة، و فیها نواقص متخللة 93- 03/- ب.و جاء فی آخر الجزء الثالث ما نصه: «یتلوه فی الجزء الرابع: حدثنی محمد بن مسعود، قال: حدثنی علی بن محمد بن برید القمی، قال: حدثنی محمد بن أحمد بن یحیى، قال: حدثنی أبو إسحاق بن أعلم بن هاشم، و الحمد لله رب العالمین و صلواته على سیدنا محمد و آله الطاهرین، فرغ من نسخها محمد بن أبی عال بالجر [کذا] یوم الأحد حادی عشر جمادى الآخر من سنة اثنین و عشر و ستمائة، حامدا لله و مصلیا على رسوله محمد و آله سلّم تسلیما». »

2. در کتابخانه مرحوم محقق طباطبائی، بر نخستین صفحات نسخه چاپی اختیار معرفة الرجال (چاپ مشهد) به قلم مبارک حضرت علامه سید عبدالعزیز طباطبائی رضوان الله تعالی علیه یادداشت کوتاهی هست که در آن فهرستی از مخطوطات رجال کشی آمده است. در این فهرست چنین آمده‌است: «... نسخة من الکشی فی المتحف البریطانی رقم OR-3548 کتبت 622 ، میکرو فیلم‌ها 1/280 ...». نسخه مورد اشاره به همان شماره‌ای است که در فهرس‌التراث هم آمده است.

بر اساس نکات فوق، ممکن است این اطلاعات از نسخه رجال کشی و از جمله نسخه مورد مذاکره مرحوم محقق طباطبائی با استاد انصاری ، همگی اشاره به نسخه واحدی باشد که استاد جلالی تصویری هم از آن در اختیار داشته‌اند و اصل نسخه هم در حال حاضر باید در مجموعه مخطوطات British Library محفوظ باشد.


----------
1. مشخصات این فهرست به نقل از کتابشناسی فهارس چنین است:

Rieu, Ch. : Supplement to the catalogue of the Arabic manuscripts in the British museum, London, Longmans & Co, 1894, XVI+935 pp.

2. [آقای متقی در اثر گرانقدر کتابشناسی فهارس در توضیح آورده‌اند که در این فهرست موضوعی 1303 دستنویس عربی که بعد از سال 1871م به کتابخانه موزه بریتانیا وارد شده، توصیف شده‌است. در موضعی دیگر هم افزوده‌اند که دستنویس‌های کتابخانه موزه بریتانیا در سال‌های اخیر به کتابخانه ملی بریتانیا در لندن انتقال یافته است]
نامه‌های قزوینی به تقی‌زاده، به کوشش ایرج افشار، تهران، انتشارات جاویدان، چاپ دوم، بهار 2536، ص 71
[اشاره به این مقاله توسط جناب انصاری برای بنده و دوست دانشمند و سرور بزرگوارم جناب حجة الإسلام سید علی طباطبائی یزدی جالب بود. این کتاب تحفه‌ای بود از جمله کتاب‌های نفیسی که ایشان چندی پیش از مشهد مقدس به کتابخانه آوردند و از اتفاق، نکات و نظرات علامه قزوینی در این نامه در باب رجال کشی، مدتی بود موضوع گفتگو شده‌بود. مدیر محترم حلقه کاتبان بر آن بودند که این نامه را در مجموعه فصل و فصل بیاورند و اکنون هم به مناسبت بخش بزرگداشت شیخ طوسی، انتشار این نامه، تناسب و اغتنام بیشتری خواهد داشت.]
فهرس‏التراث، ج‏1، ص 526

 

نظرات

از جواد ترقی
لازمه نقل بالا از مرحوم طباطبائی آن است که میکروفیلم این نسخه در کتابخانه مرکزی دانشگاه باشد که در فهرست میکروفیلم های آنجا ج1 ص 280 معرفی شده باشد. فتنبه و لاتغفل.

از سيد محسن موسوي mousawi@gmail.com
البته لازمه نقل بالا همين است ولي يادداشت نقل شده محقق طباطبائي در عبارات فوق ناقص آمده و در واقع ايشان پس از نسخه بريتانيا، نشاني نسخه هاي عکسي دانشگاه تهران يعني 1441 و 1446 را هم ذکر کرده اند. از تذکر شما ممنونم.

ارسال نظر

* نام کامل:

* ایمیل:

نمایش ایمیل به مخاطبین

صفحه وب:

نمایش نظر در سایت

* متن یادداشت:

کد امنیتی:

(لطفا کد داخل تصویر را با دقت وارد کنید.)