اینجانب  بسهم خود می خواهم کتابی را که یازده سال است در تألیف آن کار می کنم و مرحوم شیخ طوسی در آن سهم بسزائی دارد در این محفل شریف معرفی کنم « این کتاب فهرست الفاظ احادیث شیعه» است یعنی احادیث کتب اربعه وقریب یکصد و هشتاد کتاب دیگر که در «تفصیل وسائل شیعه» گرد آمده است و بالغ بر 35860 حدیث است. البته این احادیث اولاً تقطیع گشته و ثانیاً برخی از آنها بمناسبت ابواب مختلف تکرار شده است که پس از حذف مکررات و وصل تقطیعات شاید از 30 هزار تجاوز نکند ولی نزدیک به نیمی از این احادیث د ر دو کتاب استبصار و تهذیب الاحکام شیخ طوسی ذکر شده است زیرا احادیث کتاب تهذیب طبق شماره گذاری چاپ نجف 13988 حدیث است و استبصار هم که همان احادیث مختلف تهذیب را جمع کرده است طبق احصاء خود شیخ طوسی دارای 5511 حدیث می باشد و بعلاوه شیخ حر عاملی در کتاب وسائل از چند کتاب دیگر شیخ طوسی هم نقل کرده است و طبق فهرستی که خودش در ابتدای وسائل می نویسد علاوه بر تهذیب و استبصار از شش کتاب دیگر شیخ طوسی هم بدین ترتیب ذکر حدیث کرد ه است.

دانشمندانی را که بیش ا ز چهل سال مشغول مطالعه و تحقیق احادیث بوده اند می دیدم که برای پیدا کردن برخی از احادیث، کتابهای زیادی را ورق می زده وپس از ساعتها صرف  وقت نمودن به مطلوب خویش نمی رسیدند وخودم هم بارها دچار این محظور گشته و از اتلاف وقت رنج فراوان می بردم. در ابتدا فکر می کردم ممکنست در یکی دو سال فهرستی برای الفاظ احادیث نوشته شود و سپس به آسانی وارد مطالعه و تحقیق شوم وقتی شروع به تنظیم فهرست نهج البلاغه کردم فهمیدم که از لحا ظ محاسبه صرف وقت بسیار در اشتباه بوده ام و با راههای پرپیچ وخمی که ابتدا بواسطه عدم ممارست و تجربه پیش گرفتم و بعدا از آن برگشتم تنها فهرست الفاظ نهج البلاغه شش سال طول کشید و بیش از یکسال هم صرف طبع و تصحیح آن شد تا بالاخره در سال 1337 کتابی به نام «الکاشف عن الفاظ نهج البلاغه» در دسترس دانشمندان علاقه مند به حدیث قرار گرفت و تا حدی از آن استقبال شد و تشویق به تعقیب و پی گیری از این روشم نمودند.

پس از نهج البلاغه کتاب شریف صحیفه سجادیه و اصول کافی را تنظیم کردم که اکنون آماده شده ولی بطبع نرسیده است، سپس به فکر کتاب وسائل الشیعه افتادم و پس از تحمل مشقات بسیار که بر اهل بصیرت پوشیده نیست کتابی به نام «وسیلة الوسائل» که هفت برابر الکاشف عن الفاظ نهج البلاغه می شود تنظیم شد و بطرزی که نمونه آن مشاهده می شود اکنون مشغول طبع ونشر آن می باشم.

روش ما د ر این کتاب اینست که تمام الفاظ 35860 حدیث کتاب وسائل را بترتیب زیر فهرست نمائیم:

1-از الفاظ حدیث آنچه متن سخن پیغمبر و یا ائمه اطهار (ص) می باشد در نظر گرفته و بسند حدیث و گفتار صاحب کتاب توجه نداریم.

2-در احادیثی که گفتار امام در جواب سئوال راوی قرار گرفته و فقط به «نعم ـ لابأس وامثال آن اکتفا شده است کلمه مورد احتیاج را از سخن راوی نقل می کنیم».

3- هرکلمه ای را بأصل مجردش ارجاع داده و با مراعات ترتیب «فاء ـ عین ـ لام» همه را به ترتیب حروف تهجی مانند لغت اقرب الموارد و المنجد و امثال آن تنظیم کرده ایم.

4- ابتدا کلمه مورد نظر را در اول سطر با حروف درشت مشخص نموده ذکر می کنیم و سپس جملاتی که حاوی آن کلمه می باشند بیان می کنیم.

5- پس از ذکر هرجمله شماره حدیث را طبق چاپ اخیر که در مطبعه اسلامیه تهران در بیست جلد بطبع رسیده است ذکر می کنیم و اگر آن حدیث در کتاب وسائل مکرر شده  باشد با حرف (واو) عطف می گردد و شماره مکررآن هم ذکر می شود.

6- این ارقام و اعداد همیشه از اقل باکثر بالا می رود و عطف می شود لذا بمنظور مراعات اختصار عشرات و مآت والوف در معطوف حذف می شود.

7- جملات حدیث بقسمی تنظیم یافته است که غالباً احتیاج به مراجعه اصل کتاب نباشد و ازهمان فهرست مطلب حدیث فهمیده شود. از این روگاهی یک کلمه از صدر حدیث و یک کلمه از وسط یا ذیل آن ذکر می شود و در وسط نقطه فاصله (...) گذاشته می شود.

8- هر گاه کلمه مورد نظر بیش از یک مرتبه در حدیث آمده باشد در پایان جمله سه نقطه می گذاریم.

9- احادیثی که مضمون واحد را بعبارات مختلف ذکر نموده است یک عبارت را ذکرمی کنیم و برای بقیه به مواضع دیگر ارجاع می دهیم.

10- ازمیان الفاظ کلمات حدیث آنرا انتخاب می کنیم که روزی مورد احتیاج فقیه و محدث و ادیبی واقع شود از این رو از ذکر حروف، موصولات، اسماء  اشاره و مانند آن خودداری می کنیم تا بدون جهت بر قطر کتاب نیفزائیم.

11- کلمات مانند: «صلة الرحم، طلوع الشمس» را در ماده «رحم،طلوع» می نویسیم و درماده «صله،شمس» به آنجا ارجاع می دهیم و گاهی این گونه الفاظ از دوکلمه هم تجاوز می کند ولی در همه موارد تنها در یک ماده به تفصیل ذکر می شود و درموارد دیگر باحاله و ارجاع قناعت می شود، مانند جمله «خرج من ذنوبه کیومِ ولدته امه» که تنها در ماده (ذنب) ذکر شده  ودر چهار مورد دیگر به آنجا ارجاع داده شده است.

12- در مرجوع الیه اینگونه موارد ملاحظه ترتیب جملات گشته و حتی با خط فاصله ای میان َآنها علامت گذاری شده است مثلا کلمه (رحم) گاهی با کلمه (صله) در احادیث ذکر شده است و گاهی با کلمات دیگر،ولی ما هنگام تنظیم تمام احادیثی که کلمه (صلة الرحم) دارد پشت سر هم آورده و از ما قبل و سابقش جدا و مشخص ذکر نموده ایم.

فایده و اهمیت:

براثر نشر عقاید و افکار دانشمندان، رشته های مختلف علوم توسعه و گسترش یافته است تا آنجا که عمرهای معمولی برای ورق شماری صفحات بعضی از علوم کافی نیست. کتب حدیث را اگر با اصل و شرح و تذبیل و فروع دیگر در نظر بگیریم شاید از این قبیل است، ولی از نظر محدث وفقیه متن کلام معصوم نزاهتی وقداستی دارد که در سخن دیگران یافت نمی شود واعتبار و اعتنایی که به شأن آن سخن می توان داشت هیچ کلام و سخن دیگری را عدیل آن نمی توان کرد. از این رو ما متن کلام ائمه هدی را که از منبع وحی الهام می گرفتند بدقت مورد بررسی قرار دادیم و چنانکه در دوازده ماده پیش توضیح داده شد فهرست کردیم تا:

اولا- دسترسی به مآخذ و مدارک حدیث سهل التناول و خفیف المؤنة باشد و هر کسی عین حدیثی را مسنداً می خواهد اگرچه یک کلمه از آن را در نظر دارد در عرض چند دقیقه بتواند از مصادر موثق پیدا کند.